Bekijk een grote versie van deze poster onderaan de pagina.
De bijen hebben het steeds moeilijker, we hebben te maken met veel bijensterfte. Dit komt onder andere door de teruglopende biodiversiteit in ons land.
Verstedelijking zorgt voor het verdwijnen van wilde bloemen, terwijl intensieve landbouw en chemische bestrijdingsmiddelen de situatie verergeren. Bestuivers verliezen langzaam hun leefgebieden en de klimaatverandering verstoort ook nog eens het seizoensritme.
Het is daarom juist nu belangrijk om de bij een handje te helpen. Weg met die achtertuinen vol tegels, op naar meer natuur!
Waarom bijen planten nodig hebben
Bijen hebben planten nodig om te leven. Planten zijn voor bijen de belangrijkste voedselbron, ze halen nectar en stuifmeel uit bloemen. Van de nectar maken de bijen honing. Deze honing is hun voedselvoorraad voor als er koudere periodes zijn en er geen bloemen bloeien. Het stuifmeel dat bijen meenemen is essentieel voor de bevruchting van andere bloemen en planten, maar het is ook de belangrijkste eiwitbron om larven mee te voeden.
Naast dat planten een bron van voedsel zijn, zorgen ze ook voor schuilplekken en ondersteunen ze eigenlijk het gehele ecosysteem. Zonder voldoende bloeiende planten kan de bij niet overleven.
Waarom zijn bijen belangrijk?
Bijen zijn enorm belangrijk voor ons. Zonder de bijen of andere bestuivers zouden wij nu onder andere bijna geen appels, aardbeien, kersen, komkommer en verschillende zaden en noten meer hebben.
De bij is verantwoordelijk voor de bestuiving van zo’n 75% van de planten. Dat verwacht je misschien niet. Maar hoewel de bij klein is, heeft hij een grote impact op ons en ons voedsel. Als we willen dat we in de toekomst geen belangrijke voedselbronnen missen, dan zullen we de bij een handje moeten helpen.
Inheemse planten voor bijen en vlinders
De bij helpen is het hele seizoen door een goed idee, maar op 22 april is het hét moment om bloemen en planten te zaaien voor bijen. Het is dan namelijk Nationale Zaaidag en Earth day. Maar welke bloemen, planten en struiken moet je nou zaaien voor bijen en vlinders en waar moet je op letten?
Vaak wordt er gezegd dat inheemse planten het beste zijn voor bijen en vlinders, maar het ligt iets genuanceerder. Inheems is belangrijk, maar alleen maar inheems is niet altijd voldoende.
Twee problemen met inheemse planten en bomen
Ondanks dat inheemse planten en bomen goed zijn, moeten we ook kijken naar de klimaatverandering. Net als dit jaar begint het seizoen vrij vroeg. In het voorjaar is dat iets minder een probleem omdat de wilgen, fruitbomen en koolzaad/raapzaad meebewegen. Maar waar we wel een probleem hebben is in de periode hierna, voordat de lindeboom bloeit. In deze periode ontstaat een soort gat. Er is dan weinig eten te halen voor insecten en de honingbij.
Daarnaast duurt het seizoen ook langer sinds een aantal jaren. Maar in Nederland is eigenlijk de klimop de laatste die eind september nog bloeit. Daarna is er amper nog eten te vinden. Er zijn geen inheemse planten die dit kunnen opvangen. Het is daarom goed om ook te kijken naar de planten en bomen in zuidelijke landen als Frankrijk en Italië, die deze periode kunnen opvangen.
Bijvriendelijke planten: de beste bloeiers
Er zijn een heleboel planten, bloemen, bomen en struiken die goed zijn voor bijen, vlinders en hommels. Het mooiste is natuurlijk een variatie van vroege bloeiers, zomerbloeiers en late bloeiers. Let er wel op dat de bloemen en planten die je neerzet niet bespoten zijn. Sommige ‘bijvriendelijke’ planten zijn namelijk alsnog bespoten. Je kunt het beste selecteren op biologische planten en bloemen.
Ook vaste planten zijn handig: die komen ieder jaar weer in bloei om bijen, vlinders en hommels blij te maken. Er is niet één plant die je het beste kunt planten voor vlinders en bijen, maar met een combinatie van vaste planten en langbloeiende planten zit je goed. Hieronder wat voorbeelden.
Vaste planten voor bijen en vlinders
- Lavendel
- Kattenkruid
- Herfstaster
- Salie
- Kerstroos
- Judaspenning
Langbloeiende planten voor hommels en bijen

Lavendel
- Verbena
- Grote kattenstaart
- Lavendel
- Kattenkruid
- Hemelsleutel
- Herfstaster
Struiken voor bijen en vlinders
- Vlinderstruik
- Klimop
- Wilg
- Bessenstruiken
Bijenplanten in alle seizoenen
Om de bij in elk seizoen te kunnen helpen is een combinatie van verschillende bloemen, planten, struiken en bomen het meest ideaal. Kies uit inheemse planten voor bijen en vlinders, maar ook uit niet inheemse. Als je planten hebt die het goed doen in de verschillende seizoenen, kan de bij altijd eten vinden in jouw tuin. Hieronder geven we een overzicht van de bloeimomenten van planten per maand. Zo weet jij straks precies welke plant in welke maand belangrijk is voor vlinders en bijen.

Bomen die interessant zijn voor het voorjaar
Naast inheemse en niet inheemse planten voor vlinders en bijen en vaste en langbloeiende planten zijn ook bomen belangrijk voor de insecten in Nederland. Ten opzichte van bloemen en planten geven bomen veel meer voeding aan insecten maar ook aan de bodem. Daarnaast is het planten van bomen ook erg gericht op de toekomst. Hoewel het 10–20 jaar duurt voordat een boom echt volgroeid is, is het een investering in de generaties na ons.
De esdoornsoorten ( Acer spp)
De esdoorns behoren onder de bomen tot de betere voorjaarsdrachtplanten.
- De Spaanse aak (Acer campestre), bloeit in mei. Voor bosranden, sportvelden, erfbeplantingen en grote tuinen.
- De Noorse esdoorn (Acer platanoides). Bloeit vroeg, april-mei. Voor aanplant in bossen, laanbomen, in parken, langs wegen.
- De gewone esdoorn (Acer pseudoplatanus). Bloeit laat in het voorjaar, tegen het einde van de fruitbloei.
De paardekastanje-soorten ( Aesculus spp.)

Een witte paardenkastanje
- Witte paardekastanje (Aesculus hippocastanum). Bloeit laat in het voorjaar. Levert veel nectar en stuifmeel.
- De rode paardekastanje (Aesculus carnea). Bloei met rode bloemen.
De appelsoorten ( Malus spp.)
- De wilde appel (Malus sylvestris) is geschikt om in bossen aangeplant te worden. Het aanplanten van wat men in Duitsland “Streuobstwiesen” noemt, komt de biodiversiteit ten goede.
- Hoogstam appelsoorten
De meidoornsoorten (Craetaegus spp.)
- Craetaegus monogyna en Craetaegus laevigata bijvoorbeeld als haag.
- De mispel, (Mespilus germanica)
De pruimen en kersensoorten (Prunus spp.)
Leveren veel nectar en stuifmeel.
- De kroos (Prunus insititia)
- Vogelkers (Prunus padus)
- de Sleedoorn (Prunus spinosa)
- de zoete kers (Prunus avium)
De wilgensoorten (Salix spp)
Wilgen zijn tweehuizig, wat zeggen wil dat er aparte vrouwelijke en aparte mannelijk bloeiende planten van voorkomen. De mannelijke vorm levert veel stuifmeel en iets nectar. De vrouwelijke vorm veel nectar. De wilgen zijn voor bijen en vele andere insecten heel belangrijk omdat ze vroeg bloeien.
- Salix caprea – Salix daphnoides – Salix smithiana – Salix sachaliensis. Maar ook de vele andere soorten kunnen worden toegepast.
Heesters

Een gele kornoelje
- De gele kornoelje (Cornus mas). Vooral belangrijk voor zijn vroege bloei.
- Dwergmispelsoorten, Cotoneaster spp. Veelvorming. Vroeg en rijk bloeiend. Daarbij van grootbelang voor de vogelwereld door de vele bessen in herfst en winter.
- De bremsoorten,Cytisus spp. Leveren veel stuifmeel in het voorjaar.
- De struik kamperfoelie. Lonicera spp. Bloeit laat in het voorjaar.
Acacia-soorten (Robinia spp)
Het grote belang van de acacia (Robinia pseudoacacia) is het feit dat deze boom bloeit in een voor de insectenwereld armoedige periode. De pauze tussen voorjaarsdracht en zomerdracht. Om deze reden is de aanplant van de acacia bijzonder waardevol voor insecten. Eigenlijk is dit de pseudo Acacia. Echte Acacia komt vooral in Australie voor. De pseudo Acacia is geschikter.
Bomen voor de zomerdracht:
- De lindesoorten (Tilia spp.) Deze gelden nog steeds als de bijenbomen bij uitstek. Linden bloeien van ongeveer half juni tot einde juli voor de laatste bloeiers.
- De tulpenboom (Liriodendron tulipifera) Een parkboom die de ruimte nodig heeft. Bloeit in juni met grote groen-gele bloemen.
- De tamme kastanje (castanea sativa). Bloeit in juni-juli
- De hemelboom (Ailanthus altisima). Vrouwelijke bomen geven veel nectar. Voldoet ook op droge plaatsen.
- De trompetboom (Catalpa bignonioides). Bloeit in juni-juli met wit-oranje bloemen. Bijen verzamelen hierop veel oranje stuifmeel.
- De bijenboom (Euodia hupehensis,heet thans, Tetradium daniellii). Bloeit in juni met brede rose bloemschermen.
- De lederboom (Ptelea trifoliata.) Een klein boompje, zou bij elke bijenstand moeten staan. Bloeit in juni met geelgroene bloempjes en wordt zeer druk bevlogen.
- De honingboom (Sophora japonica ). Bloeit in augustus september met geel-witte bloemtrossen.
- De Gele Zeepboom (Koelreuteria paniculata). Bloeit zeer rijk in juli-augustus met gele bloemen.
- De herfstpaardekastanje (Aesculus parviflora). Vormt een meer struikvormige boom. Bloeit in juli-augustus.
- De vuilboom, Frangula alnus, ook als haagplant. Een van de betere zomerdrachtplanten. Bloeit wel 4 a 5 maal per jaar. We planten ze zelf waar we kunnen.
- De wegedoorn, Rhamnus cathartica. Zeer geschikt voor houtwallen en bosranden. Bloeit in mei-juni met kleine groene bloemtrossen.
- De sneeuwbes. Symphoricaros. Veel soorten, bloeit lang, groeit overal, zelfs in de schaduw. Ruime toepassingsmogelijkheden. Makkelijk te vermeerderen door scheuren.
- De duivelswandelstok. Aralia elata. Typische groeiwijze, groeit overal, maakt veel opslag en is hierdoor gemakkelijk te vermeerderen . Bloeit met grote platte bloemschermen later in het najaar





